Onlangs maakte de Vereniging Consumentenbelang Autorijbewijs (VCBA) bekend dat het stopt met het steekproefsgewijs volgen van praktijkexamens. Volgens de vereniging is in de afgelopen jaren meer dan voldoende bewijs verzameld van misstanden bij de examinering. Honderden dashcamvideo’s zouden aantonen dat er onafhankelijk toezicht moet komen op de examinering en examinatoren, omdat een flink deel van de praktijkexamens niet voldoet aan de wet. Zo werd in 42% van de 2000 steekproeven de minimale tijdsduur van 35 minuten die examenrit moet duren niet gehaald en werden niet alle verplichte onderdelen uitgevoerd.
VCBA wil met het onderzoek ook aantonen dat er, zoals Emile Roemer heeft aanbevolen in zijn onderzoek in 2021, toezicht komt op de klachten tegen CBR examinatoren door een onafhankelijke instantie: het CCA. Datzelfde CCA zou zich bezig moeten houden met de rijopleiding. Juist dat deel is door het ministerie en het CBR ‘weggesaneerd’, waardoor het CBR – anders dan haar wettelijke kerntaak – zich kan gaan bemoeien met de rijopleiding. Opmerkelijk voor een zelfstandig bestuursorgaan dat in de voorbije decennia meerdere keren onder verscherpt toezicht is gesteld door de minister vanwege de chaos binnen het instituut.
VCBA heeft bewijs verzameld om in de toekomst een massaclaim-procedure van een kwart miljard euro te starten tegen de overheid, omdat er jarenlang niets gedaan is aan de ongebreidelde machtsinvloed en chaos vanuit het CBR. Zo moesten jongeren jarenlang extra rijlessen kopen, omdat het CBR niets ondernam tegen de structurele overschrijding van de KPI voor het eerste praktijkexamen. Die Kritieke Prestatie Indicator is vastgesteld op 7 weken, maar zowel in 2022, 2023, 2024 en 2025 waren de wachttijden tussen de 16 en 24 weken (!). Pas nadat de Tweede Kamer eind 2024 vragen aan de minister stelde naar aanleiding van een brandbrief van VCBA nam het CBR per 1 april 2025 maatregelen waardoor de KPI begin 2026 weer werd gerealiseerd.
Volgens het adviesrapport “Van rijles naar rijonderwijs” van Emile Roemer moet de Curriculum Commissie Autorijonderwijs (CCA) worden opgericht als een nieuwe publieke autoriteit.
De commissie krijgt de taak om de kwaliteit in de rijscholenbranche onafhankelijk te reguleren en te bewaken via de volgende kerntaken:
- Nationaal leerplan: Het definitief vaststellen en up-to-date houden van een verplicht nationaal leerplan voor het rijonderwijs.
- Toezicht op rijscholen: Controleren of rijscholen zich houden aan de kwaliteitseisen, de juiste bedrijfsvoering voeren en het nationale leerplan correct toepassen.
- Leerlingvolgsysteem: Het ontwikkelen, beheren en verplicht stellen van een centraal digitaal leerlingvolgsysteem.
- Klachtenregeling: Fungeren als een onafhankelijk meldpunt en het uitvoeren van een formele klachtenregeling voor consumenten richting rijscholen, instructeurs en examinatoren.
- Exameneisen afstemmen: Samen met het CBR de exameneisen voor de rijtoetsen bepalen en bewaken.
- Instructeursopleiding: Het vaststellen van het leerplan en de exameneisen voor de opleidingen van rijinstructeurs, in overleg met de sector.
Tegelijkertijd met het beëindigen van het volgen van praktijkexamens besloot ’s lands bekendste CBR-criticus, Henrie Kamps, niet langer mee te werken aan publicaties in landelijke dagbladen en andere media die aandacht besteden aan de misstanden en de organisatorische problemen binnen het CBR. Daarbij ging het onder meer om het volgens hem misleidende CBR-slagingspercentage en de volgens hem onwettige Rijopleiding in Stappen (RIS).
“Ik heb meerdere artikel 12 Sv-procedures opgestart met als doel een tiental CBR-medewerkers die zich richting mij schuldig hebben gemaakt aan machtsmisbruik, het afleggen van valse verklaringen en het doen van valse meldingen bij de politie in Twente, strafrechtelijk te laten vervolgen. Dat moest ik doen, omdat de politie weigert de aangiftes in behandeling te nemen Die procedures bij het Gerechtshof kunnen jaren duren, maar ik heb geen haast. Juist vanwege de honderden dashcamvideo’s, getuigenverklaringen en documenten die het CBR op grond van de Wet open overheid in 2023 en daarna openbaar heeft moeten maken, ben ik ervan overtuigd dat er voldoende bewijs is van ambtsmisdrijven door CBR-medewerkers. Mocht het Gerechtshof in het slechtste geval in geen van de huidige vier procedures aanleiding zien het Openbaar Ministerie alsnog tot vervolging te verplichten, dan kan ik altijd nog civielrechtelijke procedures starten. Dat zie ik over enkele jaren wel”, aldus Kamps.
Kamps verwacht binnenkort over nog meer bewijs te beschikken, omdat het CBR op 1 juli aanstaande met bewijsstukken moet komen in een kort geding tegen hem. “Ik zal zelf niet verschijnen, omdat in geen zin heb en niet in staat ben mij te verweren in een ongelijkwaardige strijd. Gewone burgers, en dat ben ik, kunnen het in ons land niet opnemen tegen 35 pagina’s onwaarheden van liegende ambtenaren en dure advocaten die de vanuit de overheid de opdracht hebben gekregen om van alles te verzinnen om een voorzieningenrechter te ‘bewerken’. Men heeft bij het CBR helemaal niets geleerd van het rapport ‘Ongekend Onrecht’ waarin bleek dat de overheid burgers niets ontziend vermorzeld. Ik zal mij schikken in het vonnis en ga op een later moment aangifte doen tegen die personen die aantoonbare valse verklaringen hebben afgelegd die gebruikt zijn in het kort geding. Ik neem aan dat de rechtbank op zijn minst eist dat de namen van die personen bekend worden gemaakt.’
Het rapport Ongekend onrecht is het eindrapport van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag, dat op 17 december 2020 aan de Tweede Kamer werd aangeboden.
Het eindrapport waarschuwde dat de overheid nooit juridische procedures mag gebruiken als instrument om burgers uit te putten, kritiek te neutraliseren of eerder gemaakte fouten te verdedigen. De overheid behoort volgens de beginselen van de rechtsstaat juist actief te zoeken naar een rechtvaardige oplossing wanneer aanwijzingen bestaan dat een burger onjuist wordt behandeld.
De onderliggende kritiek van de commissie was dus niet dat de overheid geen procedures tegen burgers mag voeren, maar dat juridische procedures niet mogen verworden tot een machtsmiddel waarmee de overheid haar institutionele positie beschermt ten koste van de burger. Dat werd gezien als een fundamenteel probleem van bestuurscultuur en rechtsbescherming.
Daarnaast richt Kamps zich op de lobby richting de Tweede Kamer om invoering van het Nationaal Leerplan Rijbewijs B tegen te houden. Al jaren waarschuwt de voormalig rijschoolhouder voor de toenemende invloed die het CBR zich volgens hem binnen de rijschoolbranche wil verschaffen. Een televisieoptreden van voormalig algemeen directeur Alexander Pechtold in een programma van Eva Jinek in 2021 vormde voor Kamps mede aanleiding om de branche te waarschuwen voor toenemende overheidsbemoeienis.
Die publicaties bleken door de jaren heen tegen het zere been van zowel het CBR als het Directoraat-Generaal Mobiliteit van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Toen Kamps in 2023 publiceerde dat de hoogste ambtenaar op het gebied van verkeersveiligheid van het ministerie in een televisieprogramma uitspraken had gedaan waaruit volgens hem bleek dat er nauwelijks een verband bestaat tussen het volgen van rijlessen en een hogere verkeersveiligheid, dreigde directeur-generaal Mobiliteit Kees van der Burg hem direct met juridische stappen.
